Geschiedenis

15e eeuw:
Het Sint Pietershof is gesticht in de 15e eeuw. De basis werd gelegd in 1425 toen 2 priesters en 5 leken een huis buiten de stadsveste kochten om als klooster te gebruiken. In 1426 werd het huis weer afgebroken vanwege uitbreiding van de stadswallen uit vrees voor aanvallen door de troepen van Jacoba van Beieren.

Hierna volgen de volgende ontwikkelingen:
1458: bouw van een nieuw stenen huis;
1462: in het huis vestigt zich de kloosterorde van de Kruisbroeders;
1482: verwoesting van stad en klooster door 6000 Hoekse huursoldaten;
1493: herbouw van kerk en klooster;

16e eeuw:
1521: herbouw gereed, in 1529 wordt een klokje in de klokkentoren geplaatst, afkomstig van een klokkengieter uit Enkhuizen;
1572: de Kruisbroeders verlaten het Sint Pietershof nadat de stad de kant van de Prins van Oranje heeft gekozen;
1577: het Sint Pietershof krijgt de bestemming van oude mannenhuis. Proveniers of kostkopers (leeftijd tussen 25 en 85 jaar) kopen zich in voor bedragen tussen ƒ 300,- en ƒ 5.000,-, afhankelijk van leeftijd, conditie en financiële middelen. Hiervoor krijgt men vrij wonen en 3 maaltijden per dag;
1599: de kerk wordt gebruikt als pesthuis, later als oefenlokaal voor de schutterij;

17e eeuw:
1617: sloop van een groot gedeelte van het klooster. Het oude mannenhuis wordt verbouwd, de galerijen worden gebouwd en het Vierkant wordt tucht- en dolhuis met 25 cellen voor zwakzinnigen, criminelen en dronkaards;
1636: de oude mannen krijgen gezelschap van oude vrouwen na sluiting van het Oude Vrouwenhuis in de Wisselstraat;
1692: sloop van de kloosterkerk en bouw van het huidige hoofdgebouw.
1700: een grote brand verwoest een deel van het Vierkant en van het oude gebouw;

Mangel die door de vroegere bewoners van het Sint Pietershof werd gebruikt voor het strijken van lakens e.d. Zowel schilderij als mangel zijn (nog) in het Hof aanwezig.

18e eeuw:
1752: plaatsing van een 2e klokje in de klokkentoren, vervaardigd door klokkengieter Derck te Hoorn; 
1755:
bouw van de huidige regentenkamer. De plafondschildering, een allegorische voorstelling van Abundantia, de Romeinse godin van de overvloed en Mercurius, de god van de handel en de dieven, met in de hoeken de symbolen van Sint Pieter, te weten de Kruisdrager, de haan, Sint Pieter en de sleutels van de hemelpoort, komt in 1769 gereed.
De schildering is gemaakt door Daniël van Reijnes die daarvoor ƒ 175,- ontvangt. De wanden van de regentenkamer worden bekleed met goudleer behang, dwz. kalfsleer bedekt met een laagje zilver dat vernist is;
1796: het Sint Pietershof verkeert in financiële problemen. Het heeft een schuld van ƒ 52.400,-. Er wordt surséance van betaling aangevraagd en het oude mannen- en vrouwenhuis wordt opgeheven. Proveniers worden uitgekocht en de vrijkomende kamers worden tegen betaling verhuurd;
1800: het ameublement en het zilver worden verkocht en alle suppoosten worden op de conciërge na ontslagen.

19e eeuw:
1814: het Rijk neemt het Vierkant (tucht- en dolhuis) over zonder vergoeding van huur;
1837: er zijn weer financiële moeilijkheden. Jhr. Mr. Van Akerlaken belast zich met het beheer. Hij krijgt het Rijk zover om voor het Vierkant met terugwerkende kracht tot 1814 huur te betalen. In 1838 heeft het Sint Pietershof nog een schuld van ƒ 44.201,67, in 1862 is er een rentegevend kapitaal van ƒ 19.510,-;
1848: het tucht- en dolhuis in het Vierkant wordt gesloten. De geestelijk gestoorden krijgen een plaats in het nieuwe Meerenberg in Bloemendaal en de cellen krijgen vervolgens de bestemming van huis van Arrest, de militaire gevangenis voor het Hoornse garnizoen;

20e eeuw:
1901: aanvang bouw van 8 woningen aan de vernieuwde noordvleugel van het Sint Pietershof en 13 woningen op aan de noordzijde van het Sint Pietershof gelegen erf. Dit laatste stuk kreeg de naam ‘Rozenhof’;
1909: er worden 3 woningen bijgebouwd in het Rozenhof, na de sloop van een achter het Rozenhof gelegen, door schenking verkregen, dubbel pakhuis;
1923: het garnizoen wordt verplaatst naar Amersfoort en het huis van Arrest komt leeg;
1926: de cellen worden gesloopt en verbouwd tot woning (17 stuks). Hierdoor ontstaan er in totaal 97 woningen;
1943: de klokjes van de klokkentoren worden door de Duitsers geroofd. Na de oorlog wordt het oudste klokje teruggevonden en weer teruggeplaatst;
1949: de vereniging Oud Hoorn schenkt een nieuw klokje. De tekst daarop luidt: De klok van Derck ging door moffenroof verloren. Ik hang hier dankzij de Vereniging Oud Hoorn. Derck was de stadsgeschuts- en klokkengieter;
1961: het Sint Pietershof wordt aangemerkt als Rijksmonument;
1969 – 1973: er vindt een grote restauratie plaats en woningen worden samengevoegd. Er zijn dan nog 49 woningen in het Sint Pietershof over inclusief één kamer in oude stijl met bedstee enz.;
1992 – 1993: weer een restauratie. Nu blijven er nog 45 woningen over. De regentenkamer wordt in de oorspronkelijke blauwe kleur geschilderd.

Historisch en bouwhistorisch onderzoek
Bij de gemeente Hoorn was het plan opgevat om naar in de gemeente aanwezige bouwwerken met een belangwekkend historisch verleden een (bouw)historisch onderzoek in te stellen en de gegevens daarvan via publicaties voor belangstellenden bekend te maken. De restauratie in de jaren 1992-1993 was aanleiding om als eerste een (bouw)historisch onderzoek voor het Sint Pietershof ter hand te nemen. Het resultaat van dit onderzoek is vervolgens in 1993 gepubliceerd als deel I van de Bouwhistorische Reeks Hoorn onder de titel: Sint Pietershof te Hoorn “Bedelnap en preuve, kruisheren en proveniers aan het Dal”.
In hetzelfde jaar zagen ook de delen 2: “t Rooie Dorp” en 3: “Twaalf Hoornsche Poortjes” het licht. In dit laatste boekwerkje wordt ook aan het poortje van het Sint Pietershof in de Spoorstraat aandacht geschonken.

De boekwerkjes, tot stand gekomen met medewerking van de gemeente Hoorn, de Stichting Stadsherstel, de Vereniging Oud Hoorn en andere betrokkenen, zijn verkrijgbaar bij de Hoornse boekwinkels.

Reacties zijn gesloten.